Η  Νεοελληνική Ἱστορία δὲν γνώρισε μόνο τὶς δυναστεῖες τῆς κοσμικῆς ζωῆς. Γνώρισε καὶ τὶς δυναστεῖες τοῦ πνεύματος. Καὶ πρίν, ἀλλὰ καὶ ὕστερα ἀπὸ τὸν ξεσηκωμὸ τοῦ Εἰκοσιένα, οἱ δεύτερες, πότε συννέφιαζαν καὶ πότε ξαστέρωναν τὸν πνευματικὸ οὐρανὸ μας. Ἡ κίνησή τους στάθηκε δυαδική, μὰ ἀντίδρομη. Ἀπὸ δῶ τὸ βαθύριζο δέντρο, ποὺ ἀρδεύεται ἀπὸ τὶς βρυσομάνες τῆς λαϊκῆς ψυχῆς. Ὁ ζεστὸς λόγος ποὺ ἀνθεῖ στὰ Ἑπτάνησα, στὰ Γιάννενα καὶ στὸν ἀπόδημο ἑλληνισμό. Κι ἀπὸ κεῖ ὁ καθαρευουσιάνικος στοχασμός ποὺ καλπάζει ἀπὸ τὸ Φανάρι, γιὰ νὰ ξεψυχήσει στὴ ἀγκαλιὰ τῆς «παλιᾶς ἀθηναϊκῆς Σχολῆς».
Ἡ «Σχολὴ τῆς Ρούμελης» ἦρθε ὕστερα. Πρῶτος δρομέας της, ὁ Σπυρίδων Τρικούπης. Πῆρε τὴ σκυτάλη ἀπὸ τὸν Σολωμὸ καὶ τὴν ἔδωσε τοῦ Παλαμᾶ. Ἀκολούθησαν οἱ Δροσίνης, Βλαχογιάννης, Μαλακάσης. Οἱ Χατζόπουλος, Γρανίτσας, Σκίπης, Παπαντωνίου καὶ Γκόλφης τὸ ἴδιο. Κι οἱ ἄλλοι; Ἐπαχτῖτες κι αὐτοί, Μεσολογγῖτες, Ἀγρινιῶτες. Οἱ Τραυλαντώνης, Μπράνιας, Δημάδης, Τσακανίκας, Σταματίου, Ἀθάνας, Κυριαζῆς, Ι. Μ. Παναγιωτόπουλος, Ζαρκιᾶς, Ζῶτος, Μάλαινος, ὀνόματα καὶ ἔργα ἀτέλειωτα, ποὺ στεγάζονται κάτω ἀπὸ τὸν συμβατικὸ τίτλο «Σχολὴ τῆς Ρούμελης» καὶ τιμοῦν τὰ νεοελληνικὰ Γράμματα.
Καθόλου τυχαῖο πώς οἱ περισσότεροι εἶναι πλασμένοι ἀπὸ τὰ νερὰ καὶ ἀπὸ τὰ χώματα τῆς Λιμνοθάλασσας. Πῶς νὰ τὸ καρπωθεῖ ὁ ἄνθρωπος τὸ μυστήριο τῆς γονιμότητας, ποὺ ἀναβρύζει ἀπ’ αὐτὰ τὰ νερά, πῶς νὰ μπορέσει νὰ τὴ γευτεῖ τὴν ποίηση τῆς Ζωῆς καὶ τὴ μοσχοβολιὰ τῆς Τέχνης, ποὺ ἀναδίνουν αὐτὰ τὰ βράχια; Κακοτράχαλες κορφές, ἀπάτητες, φαλακρὰ βουνὰ καὶ ἄφυλλες ξέρες ἀντικρίζουν ἀπὸ τὴν πάνω μεριὰ τοῦ Κορινθιακοῦ τὸν καταπράσινο τὸ Μοριά. Εἶναι ἡ παρθενικὴ ὀμορφιὰ μὲς στὴν ἀρρενωπότητα.
Οἱ Ρουμελιῶτες αὐτὸν τὸν ἀέρα τῆς παρθενικῆς φύσης θὰ βροῦν ν’ ἀνασάνουν κι’ αὐτή τὴν ἀντρίκια πλάση θὰ βροῦν νὰ νικήσουν. Ἔτσι, ἀπὸ νωρὶς θὰ μυηθοῦν στὸ κονταροχτύπημα τῆς ζωῆς καὶ στὸ κάλεσμα τῆς Ποίησης. Εἶναι μιὰ ποίηση ἀρματολική, ποὺ θὰ ροβολήσει ἀπὸ τὶς βουνοκορφὲς τῆς Ἠπείρου καὶ θὰ ᾽ρθεῖ νὰ καταλαγιάσει στὸ τετράγωνο Μεσολόγγι - Ἔπαχτο - Καρπενήσι - Ἀγρίνιο, γιὰ νὰ συντηρηθεῖ ἐδῶ, στὴν καρδιὰ καὶ στὸ νοῦ ὅλης τῆς Ρούμε¬λης.
Πλέξιμο, ἀπρόοπτο καὶ παράξενο, τοῦ ὀνειρευτοῦ μὲ τὸ πραγματικό.